Page 9 - Demo

Vazo kineze prej bronzi (shek. III p.e.s.)3Nd%u00ebrtimi i sintez%u00ebsKu? N%u00eb brigjet e lumenjve.%u2022 Mjedisi gjeografik favorizonte%u2026 Luginat mund%u00ebsonin zhvillimin e%u2026 Banor%u00ebt nd%u00ebrtonin vepra%u2026 Lumenjt%u00eb e lundruesh%u00ebm favorizonin%u2026Si? Me an%u00eb t%u00eb nj%u00eb organizimi shoq%u00ebror hierarkik.%u2022 Pushteti i faraonit apo mbret%u00ebrve ishte%u2026 Aristokracia dhe prift%u00ebrinjt%u00eb ishin%u2026%u2022 Shumica e popullsis%u00eb p%u00ebrb%u00ebhej nga%u2026Diskutim koncepteshShtet i centralizuar: %u00c7%u2019kuptoni me k%u00ebt%u00eb? Pse n%u00eb k%u00ebto vende shteti ishte i till%u00eb? Si lidhet kjo me kontrollin e ujit dhe t%u00eb pun%u00ebve publike?Kode (ligjore): %u00c7far%u00eb jan%u00eb dhe %u00e7%u2019p%u00ebrfshijn%u00eb ato? Cilat jan%u00eb kodet m%u00eb t%u00eb vjetra q%u00eb njihni? Si ndihmon shkrimi i ligjeve n%u00eb barazin%u00eb para rregullit dhe n%u00eb uljen e konflikteve? Shoq%u00ebri: N%u00eb vendet e Lindjes s%u00eb Lasht%u00eb, shoq%u00ebria organizohej n%u00eb form%u00ebn e nj%u00eb piramide. Nd%u00ebrtoni nj%u00eb skem%u00eb piramidale, duke vendosur n%u00eb shkall%u00ebt e saj shtresat shoq%u00ebrore sipas pozicionit, nga maja deri n%u00eb baz%u00eb (faraoni, prift%u00ebrinjt%u00eb, aristokrat%u00ebt, tregtar%u00ebt e n%u00ebpun%u00ebsit, zejtar%u00ebt, fshatar%u00ebt, skllev%u00ebrit). Mendoni edhe p%u00ebr rolin e grave, t%u00eb f%u00ebmij%u00ebve dhe t%u00eb t%u00eb huajve n%u00eb qytete: %u00e7far%u00eb mund t%u00eb ket%u00eb qen%u00eb e ndryshme nga sot?Fjalor historikhieroglife, kuneiform, faraon, zigurat, piramid%u00eb, mumie, sarkofag, sistem ujit%u00ebs, shkrues, politeiz%u00ebm, kronologji, ndryshim dhe vazhdim%u00ebsi.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb%u2022 Pse lumenjt%u00eb konsiderohen si %u201cqum%u00ebshti i qytet%u00ebrimeve%u201d? %u2022 Pse sistemi i ujitjes artificiale n%u00eb Egjipt, Mesopotami etj., diktonte lindjen e nj%u00eb pushteti t%u00eb vet%u00ebm e t%u00eb fort%u00eb?%u2022 Cilat jan%u00eb disa nga arritjet e popujve t%u00eb Lindjes s%u00eb Lasht%u00eb n%u00eb fush%u00ebn e kultur%u00ebs? %u2022 N%u00eb cilat fusha u dalluan m%u00eb tep%u00ebr egjiptian%u00ebt? Po babilonasit, fenikasit, pers%u00ebt etj.?%u2022 %u00c7far%u00eb dini p%u00ebr besimet e k%u00ebtyre popujve: per%u00ebndit%u00eb, fatin, shpirtin, bot%u00ebn e p%u00ebrtejme?%u2022 Pse ishte i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm shkrimi? Po shkrimi i ligjeve?%u2022 Cili ishte roli i faraonit?%u2022 Pse Hamurabi konsiderohet si mbreti m%u00eb i fuqish%u00ebm i Babilonis%u00eb?%u2022 Cilat jan%u00eb qytet%u00ebrimet e larg%u00ebta dhe pse quhen k%u00ebshtu?%u2022 A kan%u00eb ndikim n%u00eb dit%u00ebt e sotme arritjet e qytet%u00ebrimeve t%u00eb lashta? Jepni dy shembuj konkret%u00eb (p.sh.: n%u00eb ligj, shkrim, matematik%u00eb, inxhinieri, administrim).%u2022 Si mund t%u00eb na ndihmoj%u00eb sot p%u00ebrvoja e menaxhimit t%u00eb ujit n%u00eb k%u00ebto qytet%u00ebrime, p%u00ebr t%u00eb kuptuar sfida moderne, si: that%u00ebsirat, p%u00ebrmbytjet dhe planifikimi urban? Kujtesa historike Diskutoni: Qytet%u00ebrimet e lashta, qoft%u00eb t%u00eb m%u00ebdhat%u00eb, qoft%u00eb t%u00eb voglat, jan%u00eb zhdukur, por kujtesa historike p%u00ebr to ruhet ende. Pse? Cili %u00ebsht%u00eb mendimi juaj p%u00ebr k%u00ebt%u00eb? %u00c7far%u00eb roli luajn%u00eb muzet%u00eb, shkolla, teknologjia (arkivat digjitale) dhe trash%u00ebgimia kulturore n%u00eb ruajtjen e k%u00ebsaj kujtese?SugjerimN%u00eb koh%u00ebn e lir%u00eb, ju rekomandojm%u00eb t%u00eb lexoni k%u00ebta libra: %u201cEpi i Gilgameshit%u201d, 1990; %u201cUarda%u201d t%u00eb Georg Ebersit, 1979; %u201cRr%u00ebfimi artistik i historis%u00eb s%u00eb njer%u00ebzimit%u201d t%u00eb Margarita Albedilit, 2008; %u201cPerla t%u00eb mendimit njer%u00ebzor%u201d, 2006 e t%u00eb tjera. Gjat%u00eb leximit, mbani sh%u00ebnim: %u00e7far%u00eb %u00ebsht%u00eb burim letrar; burimi historik dhe si ndryshojn%u00eb ato?Shkruesit, njer%u00ebz me pushtet(skulptur%u00eb, 2620-2500 p.e.s., Muzeu i Luvrit).Ata q%u00eb zot%u00ebronin teknikat e shkrimit, ishin njer%u00ebzit m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm n%u00eb administrat%u00ebn e shtetit egjiptian.47